Cách chữa bệnh lòi dom ở người lớn

Bệnh lòi dom (hay còn gọi là bệnh trĩ) là tình trạng đám rối tĩnh mạch ở vùng hậu môn – trực tràng bị giãn nở, sa ra ngoài, gây khó chịu, đau rát và chảy máu khi đi đại tiện. Đây là bệnh lý phổ biến ở người lớn, đặc biệt những người hay táo bón, ngồi nhiều, mang thai hoặc lao động nặng. Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống nếu không điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây bệnh lòi dom ở người lớn

• Táo bón mãn tính, rặn mạnh khi đi tiêu khiến áp lực vùng hậu môn tăng cao.
• Ngồi hoặc đứng lâu một tư thế, ít vận động.
• Chế độ ăn ít chất xơ, uống ít nước.
• Yếu tố khác: Mang thai – sinh nở (ở nữ), béo phì, uống rượu bia thường xuyên, lao động nặng hoặc có bệnh lý kèm theo như tăng huyết áp, rối loạn đông máu.

Bệnh được chia thành trĩ nội (búi trĩ bên trong, dễ chảy máu) và trĩ ngoại (búi trĩ ngoài da hậu môn, dễ đau và sưng). Khi búi trĩ sa ra ngoài (lòi dom) thường ở độ 2–4.

Triệu chứng thường gặp

• Chảy máu đỏ tươi khi đi đại tiện (dính giấy vệ sinh hoặc nhỏ giọt).
• Búi thịt (búi trĩ) lồi ra ngoài hậu môn, ban đầu tự co lại được, sau phải dùng tay đẩy hoặc không co lại.
• Đau rát, ngứa, ẩm ướt, sưng đỏ vùng hậu môn.
• Cảm giác vướng víu, không sạch sẽ, sợ đi tiêu dẫn đến táo bón nặng hơn.

Cách chữa bệnh lòi dom ở người lớn

Điều trị phụ thuộc vào mức độ bệnh. Hầu hết trường hợp giai đoạn đầu có thể chữa bằng phương pháp bảo tồn (không phẫu thuật). Chỉ khi nặng mới cần can thiệp.

1. Điều trị bảo tồn (nội khoa) – Áp dụng cho hầu hết trường hợp độ 1–3

• Thay đổi lối sống và chế độ ăn (rất quan trọng, quyết định 80% hiệu quả):
  • Ăn nhiều chất xơ: Rau củ quả (rau muống, rau đay, khoai lang, chuối, đu đủ…), ngũ cốc nguyên hạt. Mục tiêu 25–30g chất xơ/ngày.
  • Uống đủ 2–2,5 lít nước/ngày.
  • Vận động đều đặn: Đi bộ, yoga hoặc tập thể dục nhẹ 30 phút/ngày.
  • Đại tiện đúng giờ, không rặn mạnh, không ngồi toilet quá 5–10 phút. Dùng ghế đẩu nhỏ nâng chân khi đi tiêu để tạo góc tự nhiên.
• Ngâm hậu môn nước ấm (Sitz bath): Ngâm vùng hậu môn trong nước ấm sạch (37–40°C) 10–15 phút, 3–4 lần/ngày, đặc biệt sau khi đi tiêu. Giúp giảm đau, giảm co thắt và co búi trĩ.
• Thuốc điều trị (phải theo chỉ định bác sĩ):
  • Thuốc làm mềm phân, nhuận tràng (lactulose, macrogol…).
  • Kem bôi hoặc thuốc đặt hậu môn chứa corticoid, lidocaine (giảm đau, chống viêm) hoặc flavonoid (Daflon, Phlebodia…) để tăng sức bền thành mạch, giảm chảy máu.
  • Thuốc uống giảm đau, chống viêm nếu cần.

Với điều trị bảo tồn đúng cách, nhiều trường hợp triệu chứng cải thiện rõ rệt sau 1–4 tuần, búi trĩ co lại.

2. Thủ thuật không phẫu thuật (xâm lấn tối thiểu)

Áp dụng khi điều trị nội khoa không đủ hiệu quả (thường độ 2–3):

• Thắt vòng cao su (rubber band ligation): Thắt gốc búi trĩ để búi teo lại.
• Tiêm xơ hóa búi trĩ.
• Đông lạnh, quang đông hồng ngoại hoặc laser. Những phương pháp này thực hiện ngoại trú, ít đau, thời gian phục hồi nhanh.

3. Phẫu thuật

Chỉ định khi bệnh nặng (độ 3–4 sa nghẹt, chảy máu nhiều, tái phát thường xuyên hoặc có biến chứng):

• Cắt trĩ truyền thống (Milligan-Morgan).
• Phẫu thuật Longo (cắt niêm mạc, khâu tự động – ít đau hơn).
• Phương pháp hiện đại: Laser, HCPT, Doppler-guided…

Phẫu thuật có tỷ lệ thành công cao nhưng có thể gây đau sau mổ và nguy cơ nhỏ biến chứng (chảy máu, nhiễm trùng, hẹp hậu môn). Hiện nay kỹ thuật mới giúp giảm đau và phục hồi nhanh hơn.

Khi nào cần đi khám ngay ?

• Búi trĩ lòi ra ngoài không tự co lại, phải đẩy tay.
• Chảy máu nhiều, kéo dài, kèm đau dữ dội, sốt, sưng đỏ.
• Triệu chứng tái phát thường xuyên dù đã thay đổi lối sống.
• Tuổi trên 40–50 hoặc có tiền sử gia đình ung thư đại trực tràng (cần nội soi để loại trừ polyp, ung thư).

Bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Ngoại tiêu hóa sẽ khám lâm sàng, có thể nội soi hậu môn – trực tràng để chẩn đoán chính xác và đưa ra phác đồ phù hợp.

Lời khuyên quan trọng

• Không tự ý mua thuốc hoặc chữa theo dân gian (diếp cá, nha đam, lá trầu không…) kéo dài mà không khám bác sĩ, vì có thể che lấp bệnh nặng hoặc gây biến chứng (nhiễm trùng, sa nghẹt búi trĩ).
• Kết hợp điều trị với vệ sinh nhẹ nhàng (rửa bằng nước ấm, tránh lau chà mạnh), mặc quần lót cotton thoáng khí.
• Phòng ngừa tái phát: Duy trì ăn uống giàu chất xơ, uống nước, vận động, tránh táo bón và ngồi lâu.

Bệnh lòi dom ở người lớn hoàn toàn có thể kiểm soát và chữa khỏi nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Hầu hết trường hợp không cần phẫu thuật nếu kiên trì thay đổi lối sống và dùng thuốc theo chỉ định.