Bệnh trĩ thường gặp ở độ tuổi nào ? Cách phòng tránh bệnh

Bệnh trĩ (hay còn gọi là lòi dom) là một trong những bệnh lý hậu môn – trực tràng phổ biến nhất, xảy ra khi các tĩnh mạch ở vùng hậu môn và trực tràng bị giãn nở, sưng phồng do chịu áp lực lớn. Bệnh có thể gây đau rát, ngứa ngáy, chảy máu khi đi đại tiện và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống. Theo các thống kê y khoa, bệnh trĩ không chừa một độ tuổi nào,nhưng có những nhóm tuổi dễ mắc hơn do yếu tố sinh lý và lối sống.

Bệnh trĩ thường gặp ở độ tuổi nào ?

Trước đây, bệnh trĩ được coi là bệnh của người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, bệnh có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, đặc biệt tại Việt Nam.

• Độ tuổi phổ biến nhất: Từ 45 – 65 tuổi. Theo một số nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm 51 – 60 tuổi chiếm khoảng 74%, và sau 60 tuổi lên đến hơn 75%. Ở độ tuổi này, các mô liên kết nâng đỡ tĩnh mạch hậu môn – trực tràng bị suy yếu theo quá trình lão hóa, dễ bị giãn và sa ra ngoài.
• Từ 30 – 50 tuổi: Đây là nhóm tuổi lao động chính, chiếm tỷ lệ cao (khoảng 60-70% ở người trên 40 tuổi theo một số thống kê Việt Nam). Áp lực công việc, ngồi nhiều và chế độ ăn kém là nguyên nhân chính.
• Người trẻ (dưới 30 tuổi, thậm chí 20 – 30 tuổi): Bệnh đang ngày càng phổ biến ở nhóm này. Nhiều nghiên cứu và báo cáo từ các bệnh viện lớn như Bình Dân cho thấy khoảng 60% bệnh nhân mổ trĩ dưới 50 tuổi, trong đó có không ít trường hợp chỉ mới 20 – 30 tuổi, thậm chí học sinh từ 16 tuổi trở xuống. Nguyên nhân chủ yếu là lối sống hiện đại: ngồi lâu trước máy tính, ăn ít rau củ, uống ít nước, lười vận động và thói quen xấu khi đi vệ sinh (như vừa chơi điện thoại).
• Trẻ em và thanh thiếu niên: Mặc dù ít hơn, nhưng vẫn có trường hợp do táo bón mãn tính từ chế độ ăn kém chất xơ hoặc thói quen giữ phân.

Tóm lại, bệnh trĩ có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ cao nhất ở người từ 45 tuổi trở lên do lão hóa, và đang tăng mạnh ở người trẻ do yếu tố lối sống.

Nguyên nhân chính gây bệnh trĩ

Bệnh hình thành chủ yếu do tăng áp lực lên hệ tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng, dẫn đến giãn tĩnh mạch và hình thành búi trĩ. Các yếu tố nguy cơ phổ biến bao gồm:

• Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài, phải rặn mạnh khi đi đại tiện.
• Ngồi hoặc đứng lâu một chỗ (đặc biệt dân văn phòng, tài xế).
• Chế độ ăn thiếu chất xơ, ăn nhiều đồ cay nóng, chiên rán, uống ít nước.
• Béo phì, mang thai (ở phụ nữ), nâng vật nặng thường xuyên.
• Tuổi tác cao làm suy yếu mô nâng đỡ tĩnh mạch.

Cách phòng tránh bệnh trĩ hiệu quả

May mắn là bệnh trĩ có thể phòng ngừa tốt bằng cách thay đổi thói quen hàng ngày. Dưới đây là những biện pháp được các chuyên gia khuyến cáo:

1. Xây dựng chế độ ăn giàu chất xơ: Ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt (cà rốt, bí đỏ, chuối, yến mạch…). Uống đủ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày để phân mềm, dễ đi. Tránh đồ cay nóng, rượu bia, cà phê và thực phẩm chế biến sẵn.
2. Tập thói quen đại tiện đúng cách:
   • Đi vệ sinh ngay khi có cảm giác (không nhịn).
   • Không ngồi quá 5 phút trên bồn cầu, tránh rặn mạnh.
   • Không vừa đi vệ sinh vừa chơi điện thoại hoặc đọc sách.
3. Tăng cường vận động: Tránh ngồi lâu một chỗ. Cứ 45 – 60 phút nên đứng dậy đi lại, tập thể dục nhẹ (đi bộ, yoga, bơi lội) ít nhất 30 phút mỗi ngày để cải thiện lưu thông máu.
4. Giữ cân nặng hợp lý: Giảm cân nếu thừa cân để giảm áp lực lên vùng chậu.
5. Vệ sinh hậu môn sạch sẽ: Lau nhẹ nhàng bằng giấy mềm hoặc rửa bằng nước sạch sau khi đi đại tiện. Tránh dùng giấy thô ráp.
6. Với người làm việc văn phòng: Sử dụng ghế có đệm, đứng lên di chuyển thường xuyên, có thể tập các bài kegel để tăng cường cơ sàn chậu.

Nếu đã có dấu hiệu nghi ngờ (chảy máu, đau rát, sa búi trĩ), bạn nên đến bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc hậu môn – trực tràng để được khám và tư vấn sớm. Điều trị ở giai đoạn đầu thường đơn giản, có thể chỉ cần thay đổi lối sống hoặc dùng thuốc, tránh để biến chứng.

Bệnh trĩ không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây nhiều phiền toái. Việc phòng tránh từ sớm, đặc biệt ở người trẻ, sẽ giúp bạn tránh được những bất tiện không đáng có. Hãy bắt đầu từ hôm nay với chế độ ăn lành mạnh và vận động đều đặn nhé !